"Ընտրական իրավունք եւ ընտրակարգեր"
Հեղինակ: Լյուդվիգ Խաչատրյան

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Գլուխ 1. Ընտրական իրավունք
Ընտրական համակարգեր
Գլուխ 2. Ընտրովի մարմիններ
Գլուխ 3. Ընտրակեղծիքների
տրամաբանությունը
Գլուխ 4. Ընտրակեղծիքների
տեխնոլոգիաները
Գլուխ 5. Ընտրակեղծիքների
նվազեցնելու հնարավորությունները
Գլուխ 6. Որոշ երկրներում
գործող ընտրակարգերը
ԱՄՆ
Ֆրանսիա
Գերմանիա
Իտալիա
Գլուխ 7. հետխորհրդային որոշ
հանրապետությունների
ընտրակարգերը
Ռուսաստան
Մերձբալթյան
հանրապետություններ
Հայաստանի
հանրապետություն
մինչ 1999 թ.
1998-1999թ.
Ընտրություններ 2003թ
2005թ
Հանրաքվե 2005թ.
2007թ
2008թ
2009թ
Առաջարկություներ




ԳԼՈւԽ 8. ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅՈՒՆ

ՄԻՆՉ 1999 թ. ԸՆՏՐՈւԹՅՈւՆՆԵՐԸ
  ՀԽՍՀ` հետագայում վերափոխված Հայաստանի Հանրապետության: Գերագուն Խորհրդի 1990 թվականի ընտրությունների հիմքում դրվեց ընտրողի մեկ ձայնի իրավունքի սկզբունքով, 50% քվորումի սահմանմամբ, միամանդատ, բացարձակ մեծամասնական ընտրական համակարգը, որը գործեց է մինչեվ 1995 թվականը:
  Բացարձակ մեծամասնական ընտրական համակարգի կիրառման, սահմանված քվորումի` տվյալ դեպքում ընտրությունները կայանալու համար ընտրատարածքի ընտրողների կեսից ավելիի մասնակցության անհրաժեշտության, ընտրություններին մասնակցելն օրենքով պարտադրված չլինելու եվ ընտրողների նվազող ակտիվության պատճառով, մի շարք ընտրատարածքներում ընտրությունները շարունակաբար կրկնվում էին:
  1994-95 թվականներին քննարկվեց Ազգային Ժողովի Պատգամավորների ընտրությունների մասին օրենքի 2 նախագիծ:
  Թե Ինչպիսին էր Գերագույն Խորհրդում ընտրությունների մասին նորմալ օրենքի ընդունման եվ ժողովրդավարական ընտրություններով պրոֆեսիոնալ պառլամենտ ձեվավորելու հարցում շահագրգռվածությունը ցուց տվեց ընտրությունների մասին ընդունված օրենքը:
  Բայց...
  Ակնհայտ է որ ընտրությունների մասին օրենքը կարեվորագույն իրավաքաղաքական օրենքներից եվ ժողովրդավարության կարեվորագույն չափանիշներից մեկն է:
  Իսկ այս կամ այն ընտրակարգերով ու ընտրական նորմերով անցկացվող արդար եվ մաքուր ընտրութունները ժողովրդավարության զարգացման մակարդակի կարեվորագույն ցուցանիշերից մեկն է:
  Եթե նկատի ունենանք որ ընտրությունների ժամանակ խաղաքարտի վրա է դրվում չափազանց կարեվոր մի արժեք իշխանություն, ապա կարծես պարզ կդառնա, թե նրանք ումից կախված է խաղի կանոնների հաստատումը ինչու են ձգտում, ըստ կանոնների, իրենց վերապահել որոշակի արտոնություններ, խաղն ավելի հեշտ շահելու, այն է իշխանությունն ավելի հեշտ ձեռք բերելու, կամ այն պահելու համար: Իսկ նպատակն արդարացնելու համար միշտ էլ կգտնվեն պատճառաբանություններ, փաստարկներ ու շեշտադրումներ իբր այլ նկատառումներն հաշվի առնող:
  Ինչեվէ եթե հարցին մոտենանք առավել իրատես, ապա կարելի է նշել այն հիմնական դրդապատճառները որոնցով հիմնականում առաջնորդվում են պատգամավորները, պատգամավորական խմբերն ու խմբակցությունները ընտրությունների մասին օրենքի այս կամ այն նախագծը պաշտպանելիս, իսկ դա բնական է, գուցէ եվ ոչ այնքան էլ բարոյական, բայց եվ այնպես հիմնական դրդապատճառները անձնական, կուսակցական ու խմբակային շահերն են:
  Նշվածի լավագույն ապացույցը ընտրությունների մասին օրենքի նախագծերի քննարկումներն էին: Եթե սկզբում քննարկվում էր սկզբունքայնորեն իրարից տարբերվող 2 նախագծեր, որոնք են. I-ին միամանդատ մեծամասնական եվ կապված ցուցակներով համամասնական ընտրական համակարգերի համադրությամբ ընտրությունների մասին օրենքի նախագիծը, մյուսը 2-րդ բազմամանդատ մեծամասնական ընտրական համակարգով ընտրությունների մասին օրենքի նախագիծը, ապա վերջում քննարկմանը թողնվեց միայն առաջին տարբերակը: Չնայած ռեյտինգային քվեարկության արդյունքներով 2 րդ նախագիծը 70 ից ավելի շատ ձայներ էր ստացել առաջինի մոտ 40 ձայների դիմաց, բայց եվ այնպես թե իշխող եվ թե ընդդիմադիր կուսակցությունների, ավելի ճիշտ նրանց ղեկավարների տվյալ հարցում համնկնող շահերից բխող I-ին նախագիծը պետք է որ Գերագույն Խորհրդում ավելի հեշտ անցնելու հնարավորություն ձեռք բերեր: Չնայած 2-րդ նախագիծը որոշ պատգամավորների պնդմամբ ստացավ չնչին` այն է 10 րոպեանոց ելույթի կարգով ներկայացվելու հնարավորություն, բայց եվ այնպես 2-րդ նախագծի 2-րդ անգամ պատշաճ ձեվով ներկայացվելու դեմ, ակնհայտաբար խոչընդոտներ դրվեցին թե իշխող կուսակցության ղեկավարների եվ թե ընդդիմադիր կուսակցությունների կողմից, որը հնարավոր է որ ինչ որ չափով ազդեց ընտրական համակարգերի վերաբերյալ ռեյտինգային քվեարկության արդյունքների վրա:
  Բազմամանդատ մեծամասնական ընտրական համակարգով ընտրությունները պատգամավորների մեծամասնությանը ձեռք չեր տալիս, իսկ ժողովրդին...   1995թ. ընտրություններն անցան Համամասնական եվ միամանդատ մեծամասնական ընտրական համակարգերի համադրությամբ ընտրությունների մասին օրենքով:
  1996թ. տեղի ունեցան նախագահական ընտրություններ:
Երկու ընտրություններում էլ իշխանությունների կազմավորման հարցը լուծվեց ոչ թէ ընտրողների քվեներով այլ իշխանությունների ցանկությամբ հանձնաժողովների որոշմամբ: Չնայած ընտրողների քվեները հաշվի առնվեց:

    E-mail: k.lyudvig@yahoo.com
Phone: (374) 93 742145

Հեղինակ: Լյուդվիգ Խաչատրյան    CV    Google