"Ընտրական իրավունք եւ ընտրակարգեր"
Հեղինակ: Լյուդվիգ Խաչատրյան

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Գլուխ 1. Ընտրական իրավունք
Ընտրական համակարգեր
Գլուխ 2. Ընտրովի մարմիններ
Գլուխ 3. Ընտրակեղծիքների
տրամաբանությունը
Գլուխ 4. Ընտրակեղծիքների
տեխնոլոգիաները
Գլուխ 5. Ընտրակեղծիքների
նվազեցնելու հնարավորությունները
Գլուխ 6. Որոշ երկրներում
գործող ընտրակարգերը
ԱՄՆ
Ֆրանսիա
Գերմանիա
Իտալիա
Գլուխ 7. հետխորհրդային որոշ
հանրապետությունների
ընտրակարգերը
Ռուսաստան
Մերձբալթյան
հանրապետություններ
Հայաստանի
հանրապետություն
մինչ 1999 թ.
1998-1999թ.
Ընտրություններ 2003թ
2005թ
Հանրաքվե 2005թ.
2007թ
2008թ
2009թ
Առաջարկություներ




ԳԼՈւԽ 8. ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅՈՒՆ

ԸՆՏՐՈւԹՅՈւՆՆԵՐ 2003թ.

  2002 թվականին ընդունվեց ընտրական նոր օրենսգիրք, Փոխվեց համամասնական եվ մեծամասնական ընտրակարգերով բաշխվող մանդատների թվերը, համապատասխանաբար համամասնական ընտրակարգով բաշխվող մանդատների թիվը 56-ից դարձավ 75, իսկ մեծամասնականինը 75-ից 56, այսինքն ըստ նոր օրենսգրքի` Ազգային Ժողովն ընտրվում է համամասնական եվ միամանդատ մեծամասնական ընտրակարգերի համադրությամբ ընտրություններով, ըստ որի Ազգային Ժողովի 131 պատգամավորներից 75 պատգամավոր ընտրվելու Էին կուսակցություններին տրված ձայներին համամասնորեն, կուսակցությունների կողմից առաջադրված ցուցակներում ընդգրկված պատգամավորության թեկնածուների թվից, Հանրապետության ամբողջ տարածքն ընդգրկող մեկ բազմամանդատ ընտրատարածքից համամասնական ընտրական համակարգով: Իսկ մյուս մասը, 56 համապատասխան թվով ընտրատարածքներից, առանձին առաջադրված ազգային ժողովի պատգամավորության թեկնածուների թվից, միամանդատ հարաբերական մեծամասնական ընտրական համակարգով:
  Սահմանվեց ընտրական հանձնաժողովների կազմավորման կարգ ըստ որի` Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը եվ Ընտրատարածքային ընտրական հանձնաժողովները կազմավորվում են` գործող կամ արձակված Ազգային ժողովում խմբակցություն ունեցող յուրաքանչյուր կուսակցության (դաշինքի անդամ կուսակցությունների), մշտապես գործող մարմնի (մարմինների) վավերացրած որոշմամբ նշանակված մեկական անդամից եվ Հանրապետության Նախագահի նշանակած 3 անդամից: Իսկ Տեվամասային ընտրական հանձնաժողովի անդամներին նշանակում են համապատասխան ընտրատարածքային ընտրական հանձնաժողովի անդամները` ընտրատարածքային ընտրական հանձնաժողովի մեկ անդամ` տեղամասային ընտրական հանձնաժողովի մեկ անդամ սկզբունքով:
  Բացի վեր նշվածից եվ այլ ոչ էական նշաանաությություն ունեցող, կամ վատ առումով նշանակություն ունեցող փոփոխություններից, ընտրական համակարգն հիմնականում պահպանվեց, ընտրությունների արդյունքները նորից մեծամասամբ կախված Էին իշխանություններից, ընտրական հանձնաժողովներից, թաղային ու փողային հեվինակություններից, այդ թվում նաեվ իրավապահ մարմիններից: Իսկ ընտրությունների արդյունքների կախվածությունն ընտրողների իրական քվեներից ապահովվելու էր այնքանով, որքանով որ ընտրակեղծիքների դեմ կազմակերպված դիմադրողականության ուժի հնարավորություններն այն կկարողանան ապահովել առաջին եվ երկրորդ որքանով որ դա ձեռնտու կլիներ իշխանության լծակներին տիրապետողներին: Իսկ իշխանությունների կազմավորումը տեղի էր ունենալու, ոչ թե ընտրողների իրական քվեների արդյունքներին համապատասխան, այլ իշխանապահպանական եվ իշխանափոխական ուժերի ու նրանց կողմնակիցների պայքարի արդյունքում ձեվավորված արդյունքներին համապատասխան:
  2002թ.-ին անցան տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրությունները, 2003թ.-ին նախագահական եվ ազգային ժողովի ընտրությունները:
  Ազատ եվ արդար ընտրությունների մասին խոսելն ավելորդ է: Եղան առավել մեծամաշտաբ, բացահայտ, չքողարկված ու հիասթափեցուցիչ ընտրակեղծիքներով ընտրություններ:
  Իշխանությունները կազմավորվեցին ընտրակաշառքների կիրառմամբ, հանդուգն ու բացահայտ ահաբեկչությամբ ու ընտրակեղծիքներով ընտրություններ կոչվաց միջոոցառման միջոցով:
  Եթե նույնիսկ ուշադրություն չդարձնենք նկատված, գրանցված ու հրապարակված ընտրակեղծիքների վերաբերյալ փաստեը, ընտրությունների պաշտոնապես հրապարակված արդյունքների պարզ թվաբանական վերլուծությունն իսկ խորը կասկած են առաջացնում քվեարկության իրական արդյունքների ու հրապարակված արդյունքների համապատասխանութայան հանդեպ:
  Ինչպես նաեվ կասկածելի է այն որ օրվա որոշակի կարճ ժամանակում ընտրողների այնպիսի մասնակցություն է հայտարարվել որն իրականում անհնար է քանզի ընտրատեղամասերը ֆիզիկապես չէին կարող ապահովել նման մանակցությոան հնարավորություն: Օրինակ հանրապետության տարածքում քվեարկության մասնակիցների թիվն ասենք միքանի ժամում չեր կարող կրկնապատիկ կամ եռապատիկ անգամ գերազանցել բոլոր տեղամասերի հնարավոր առավելագույն թողունակությամբ պայմանավորված թիվը:
  Իրականում քվերկությունների արդար, օրինական, առանց կեղծիքների անցկացման ու ձայների արդար հարշվարկման արդյունքներով յուրաքանչյուր տեղամասում անճշտություններ չպետք է լինեին, այլապես քվեարկության եվ ձայների հաշվման կեղծիքներ են եղել, կամ տեղամասային, տարածքային, ընտրական հանձնաժողովներն անփութ են եղել: Իսկ կենտրոնական ընտարական հանձնաժողովին չի էլ հետաքրքրել պատճառները: Երկու դեպքերում ել քվեարկության իրական արդյունքնեի խեղաթյուրման փաստն առկա է:
   Մինչդեռ Ազատ եվ արդար ընտրությունները ենթադրում են թեկուզեվ մեկ ձայնի կեղծման բացառում, իսկ կեղծման դեփքում կեղծիքի հեղինակի բացահայտում: Չնայած ինչի մասին է խոսքը երբ ընտրակեղծիքներն հսկայածավալ են լինում իսկ այն իրականացնողները մեծաքանակ:
   Նախագահական ընտրությունների առաջին փուլում ըստ Կենտրոնական ընտրական ընտրական հանձնաժողովի հրապարակած տվյալների Ավան ընտրատարածքում մինչ քվեարկության ավարտը ընտրողների մասնակցությունը եղել է 62,44% իսկ քվեարկության ավարտից հետո մասնակցությունը նվազել է 56,86%, Էրեբունի ընտրատարածքում 62,89%-ից նվազել է 62,51%: Նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլում ըստ Կենտրոնական ընտրական ընտրական հանձնաժողովի հրապարակած տվյալների Գեղարքունիքում մինչ քվեարկության ավարտը ընտրողների մասնակցությունը եղել է 71,63% իսկ քվեարկության ավարտից հետո մասնակցությունը նվազել է 71,43%, Սեվանում 76,59%-ից նվազել է 71,38%, առնվազն անհասկանալի է թե ինչպես կարող էր մասնակիցների թիվը նվազել:
   Տեղամասում մարված ու օգտագործված քվեաթերթիկների թվերի գումարը պետք է հավասար լինի տեղամասի ստացած քվեաթերթիկների թվին, այլապես քվեաթերտիկներն օգտագործվել են անօրինական, կամ տեղամասային ընտրական հանձնաժողովն անփութ է եղել: Երկու դեփքում էլ անճշտություններ են արձանագրվում:
   Նախագահական ընտրությունների առաջին փուլում ըստ տեղամասերի անհամապատասխանություններ կան 306 տեղամասերում, իսկ անհամապատասխանությունների գումարային ընդանուր թիվն ավելին է քան 5658-ը:
  Նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլում 226 տեղամասերում անհամապատասխանությունների գումարային ընդանուր թիվն ավելին է քան 1574-ը:
   Ազգային Ժողովի համամսնական ընտրությունների արդյունքում 346 տեղամասերում անհամապատասխանությունների գումարային ընդանուր թիվն ավելին է քան 5806-ը:
   Տեղամասում ընտրություններին մասնակցաց ընտրողների եվ ընտրական ցուցակներում ստորագրած ընտրողների թիվը չպետք է պակաս լինի քվեատուփում եղած քվեաթերթիկների թվից:
   Նախագահական ընտրությունների առաջին փուլում, ըստ տեղամասերի, նման անհամապատասխանություններ կան 124 տեղամասերում, իսկ անհամապատասխանությունների գումարային ընդանուր թիվն ավելին է քան 4782-ը:
   Նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլում 72 տեղամասերում անհամապատասխանությունների գումարային ընդանուր թիվը 1816-ն է:
   Ազգային Ժողովի համամասնական ընտրությունների 346-ից ավելի տեղամասերում անհամապատասխանությունների գումարային ընդանուր թիվն ավելին է քան 3305-ը:
   Նախագահական ընտրությունների առաջին փուլում պաշտոնապես տարբեր թվեր հայտարարված անճշտությունների թիվն իբր կազմել է 2536 թիվը, իսկ իրականում այն, ըստ տեղամասերի, կազմում է 11460-ը: իսկ անճշտություններ արձանագրած տեղամասերի թիվը կազմում է 435-ը:
   Ի դեպ ըստ ընտրական օրենսգրքի Հոդված 86. ՙՀանրապետության Նախագահի ընտրությունը ցանկացած փուլում անվավեր է ճանաչվում, եթե` 1) թեկնածուի օգտին տրված ձայների քանակի վրա ազդող անճշտությունների չափը գումարային առումով էապես ազդում է ընտրության արդյունքի վրա, այն է հնարավոր չէ վերականգնել ընտրության իրական արդյունքները եվ պարզել ընտրված թեկնածուին, 2) ընտրության նախապատրաստման եվ անցկացման ընթացքում տեղի են ունեցել սույն օրենսգրքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին ազդել ընտրության արդյունքի վրա:
  Թողնենք նշված հոդվածի երկրորդ մասը, ըստ պաշտոնական տվյալների թեկնածուների օգտին տրված ձայների քանակը կազմում է 1416357, երկրոդ փուլ անցած թեկնածուներից ամենաշատ ձայներն ստացած թեկնածուի օգտին տրված ձայների քանակը կազմում է 701462, այսինքն նա ընտրված կլիներ եթե նրա օգտին հաշվարկված ձայների քանակը լիներ (1416375/2)-ից ավելին, կամ 708188, եթե նույնիսկ ըստ տեղամասային ընտրական հանձնաժողովների արձանագրությսւնների անճշտությունների թիվը կազմեր (708188-701462)-ից ավելին, այն է 6727, ապա անճշտություններ արձանագրած տեղամասերում քվեարկության արդյունքնեը պետք է ստուգվեին իսկ եթե հնարավոր չլիներ վերականգնել ընտրության իրական արդյունքները, ապա ըստ օրենսգրքի կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը պետք է ընդուներ որոշում ընտրությունն անվավեր ճանաչելու մասին: Պատշաճ ստուգումներ չեղան, Եղավ երկրորդ փուլ:
   Նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլում 313 տեղամասերի անճշտությունների թիվն է 3638-ը:
   Ըստ հրապարակված տվյալների 190 տեղամասերից երկուական եվ ավելի տեղամասեր գտնվել են նույն հասցեով շենքերում, որոնց թիվը կազմել է 94-ը: Իսկ փոքր բնակավայրերի հարեվան տեղամասերում եվ նուն հասցում գտնվող տեղամասերում ընտրությանը մասնկցած ընտրողների թվերի համամատությունը ցույց է տալիս որ 10%-ից ավելի մանսկցության տարբերություն կա: Նախագահական ընտրությունների առաջին փուլում ոչ պակաս քան 60 հասցում, նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլում ոչ պակաս քան 80 հասցում:
5%-ից ավելի մանսկցության տարբերություն կա նախագահական ընտրությունների առաջին փուլում ոչ պակաս քան 107 հասցում, նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլում ոչ պակաս քան 145 հասցեում:
   Նախագահական ընտրությունների առաջին փուլում արձանագրվել է 100% մասնակցություն 7 տեղամասերում:
   Նախագահական ընտրությունների առաջին փուլում արձանագրվել է 90%-ից ավել մասնակցություն 96 տեղամասերում, երկրորդ փուլում 147 տեղամասերում, առաջին փուլում արձանագրվել է 80%-ից ավել մասնակցություն 305 տեղամասերում, երկրորդ փուլում 455 տեղամասերում: Նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլում ընտրողների ընդհանուր թիվն ավելացել է 13500-ից ավելի ընտրողներով մոտ 0,6%-ով, իսկ մասնակցությունը 132200-ից ավելի ընտրողներով մոտ 10%-ով: Տեղամասերի բացարձակ մեծամասնությունում ընտրողների թվերը փոփոխվել են:
   Չեն համապատասխանում միաժամանակ անցկացված հանրաքվեի եվ ընտրության ընտրողների ընդհանուր եվ մասնակիցների թվերը:
   Ըստ կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի տվյալների Ազգային Ժողովի համամսնական ընտրությունների մասնակիցների ընդանուր թիվը հանրապետությունում կազմում է 1197075: Արձանագրվել է 100% եվ ավելի մասնակցություն 10 տեղամասերում, 90%-ից ավել մասնակցություն 181 տեղամասերում, 80%-ից ավել մասնակցություն 318 տեղամասերում:
   Քվեարկված 21 կուսակցություններից, բոլոր կուսակցությունների օգտին տրված ձայների ընդհանուր (1163536) եվ պաշտոնապես հայտարարված անճշտությունների թվի (8582) գումարի, առնվազն 5%- ձայներ հաշվարկվել է 6 կուսակցությունների համար:
Հայաստանի Հանրապետական կուսակցություն 270829(23 մանդատ)
Արդարություն դաշինք 160 796 (14 մանդատ)
Օրինաց երկիր 146 035 (12 մանդատ)
ՀՅ Դաշնակցություն 130 596 (11 մանդատ)
Ազգային միաբանություն 103 938 (9 մանդատ)
Միավորված աշխատանքային կուսակցություն 67 863 (6 մանդատ)
   Իսկ հաջոր ամենաշատ ձայներ ստացած կուսակցության քվեների թիվն հավասար է 53909-ի:
  Իդեպ եթե ընտրություններում անճշտություններ չլինեին, ապա ներկայցված տվյալների համաձայն, մանդատների բաշխումը կարող էր լիներ այլ կերպ:
  Ազգային Ժողովի համամասնական ընտրությունների, ըստ տեղամասերի անճշտություններ, կան 587-ից ավելի տեղամասերում, իսկ անճշտությունների գումարային ընդանուր թիվն է 10424-ը:
  Ազգային Ժողովի համամսնական եվ մեծամասնական ընտրությունների ընտրողների, մասնակցության թվերն ըստ ընտրատարածքների պետք է որ իրար համապատասխանեն, սակայն 5 ընտրատարածքներում մեծամասնական ընտրությություների մանսակիցների թիվը 13573-ով ավել է համամասնական ընտրությունների մասնակիցների թվից, 41 ընտրատարածքներում համամասնական ընտրությություների մանսակիցների թիվը 49082-ով ավել է մեծամասնական ընտրությունների մասնակիցների թվից: Ստացվում է որ 46 ընտրատարածքներում մասնակցության թվերն իրարից տաբերվում են եվ տարբերությունների բացարձակ թվերի գումարը կազմում է 62655:    Ըստ ընտրական օրենսգրքի Հոդված 115 ի 7.կետի ՙԱզգային ժողովի համամասնական ընտրակարգով ընտրություններն անվավեր են ճանաչվում, եթե ընտրությունների նախապատրաստման եվ անցկացման ընթացքում տեղի են ունեցել սույն օրենսգրքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին ազդել ընտրությունների արդյունքների վրա:՚
   Ընդհանուր առմամբ ընտրական թվաբանական անհամապատասխանությունների գումարն, ըստ տեղամասերի`
ա) Նախագահական ընտրությունների առաջին փուլում, 435 տեղամասերում, կազմել են 11460 -ը
բ) Նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլում, 313 տեղամասերում, կազմել են 3638-ը
գ) Ազգային ժողովի համամասնական ընտրություններում, 587 տեղամասերում, կազմել են 10424-ը, առանց արտերկրի տվյալներն հաշվի առնելու:
գ) Ազգային ժողովի նույն տեղամասերով ու ընտրատարածքներով միաժամանակ անցկացված համամասնական եվ մեծամասնական ընտրություններում, 56-ից 46 ընտրատարածքներում արձանագրվել է մասնակցության թվերի տարբերություն 62655-ով, որը կազմում է մասսնակիցների 5.2%-ը:
   Կարծում եմ թվարկածը բավարար է եզրակացությունների համար, հիմնականում այն առումով, որ նույնիսկ ընտրական թվաբանական սխալները ցույց են տալիս թե ինչպիսի ընտրություններ են եղել իրականում եվ ինչպիսի վերաբերմունք է դրսեվորվել քվեարկության արդյունքների ամփոփման հանդեպ:
   Իհարկե ընտրությունների նախապատրաստման եվ անցկացման ընթացքում տեղի են ունեցել խախտումներ որը չի ժխտվում ոչ մեկի կողմից:
   Առավել մտահոգիչ է այն որ, ընտրություններն անցան` լրատվամիջոցների ոչ օբյեկտիվ կողմնակալ տեղեկատվությամբ:
   Քվեարկություններն անցան`
1. բազմաթիվ մարդկանց ընտրակեղծիքներին մասնակցելով, այլոց փոխարեն քվեարկելով ու ընտրողների ցուցակներում ուրիշների փոխարեն կեղծ ստորագրություններ դնելով, որոնց իրական չափերը բացահայտելու նպատակով ստուգումների հնարավորություններից զրկված էին շահագրգիռ կողմերն ու հասարակությունը:
2.քվեաթերթիկների քվեատուփեր լցոնումներով:
3.ձայների որոշակի արդյունքների բավարարման նպատակով, մինչ քվեարկութայն ավարտը կեղծված քվեարկության արդյունքների, քվեատուփերում առկա քվեների բացահայտ կեղծ հաշվումով, նունիսկ բացահայտ ընտրական թվաբանական անհամապատասխանությունները հաշվի չառնելով:
4. Oրենքի եվ օրինականության պահպանմանը կոչված կառույցների ընտրակեղծիքներին մասնակցությամբ, ընտրակեղծիքներն իրականացնողներին հովանավորելով, աջակցելով, ու պաշտպանելով:
   Իրականում կասկածելի մանդատների հարցը պարզելու համար նախ կարող էին ստուգվել ընտրողների ցուցակներում ընտրությունների մասնակցած ընտրողների ստորագրությունների իսկությունը համեմատելով դրանք ընտրողների իրական ստորագրությունների, անձնագրում եղած նրանց ստորագրությունների հետ: Ժամանակակից տեխնիկան այդ հնարավորությունն ընձեռում է առանց ընտրողներից յուրաքանչյուրից ընտրություններին մասնակցելու կամ չմասնակցելու վերաբերյալ հայտարարություն հավաքելու: Նկատի առնենք որ բոլոր ընտրողների ստորագրությունների նմուշներն անձնագրային վարչությունում կա, իսկ մասնակցության փաստն հավաստող ստորագություններն առկա են ընտրողների ցուցակներում, ավելին ցուցակներում լրացվում են նաեվ անձնագրային տվյալները, որնք այլոց փոխարեն քվեարկությունների դեպքերում ինչ որ չափով նույնպես կեղծված են: Կարող էին ստուգվել քվեատուփերում առկա իրական քվեները:
   Ավելին եթե համեմատվեին բնակավայրերի բնակչության թվերի վերաբերյալ պաշտոնապես հրապարակված մարդահամարի տվյալները համապատասխան բնակավայրերի ընտրողների թվերի եվ ընտրություններին մասնակցաց ընտրողների թվերի հետ, ապա միանգամից պարզ կդառնար, որ արձանագրվել են մասնակցության անտրամաբանական թվեր: Օրինակ պարզ է որ անհնար էր, որ բանակավայրի ընտրություններին մասնակցած ընտրողների թիվը գերազանցեր համապատասխան բնակավայրի բնակչության թիվը, ներառյալ բնակավայրի երեխաները: Սակայն պաշտոնական հրապարակված տվյալների համեմատական վերլուծթյունները ցույց են տալիս, որ բազմաթիվ բնակավայրեում առկա են նման ակնհայտ հակասություններ:
   ՙarmstat.am՚ եվ ՙElections.am՚ կայքերի տվյալների հիման վրա մի շարք բնակավայրերի համար կամզված աղյուսակից պարզ կերեվա նման հակասությունները:

Մարզ

Բնակավայր

բնակչու-
թյան թիվ

Նախագահական ընտրություններ

Ազգային ժողովի ընտրություններ

ընտրող-
ների թիվ

1-ին փուլ

2-րդ փուլ

   

Մասնա-
կիցների թիվ

Մասնա-
կիցների թիվ

ընտրող-
ների թիվ

Մասնա-
կիցների թիվ

Արագածոտն

Վ.Սասունիկ

81

132

62

75

136

72

Արագածոտն

Սասունիկ

2239

2431

1072

1113

2426

974

Արագածոտն

Տեղեր

90

192

77

122

191

65

Արագածոտն

Ղաբաղթափա

161

162

95

74

163

63

Արագածոտն

Շամիրամ

945

984

249

307

985

150

Արարատ

Երասխավան

729

467

358

397

1160

970

Արարատ

Լանջառ

240

129

95

100

359

287

Արարատ

Լուսաշող

601

363

280

295

1264

647

Արարատ

Շաղափ

899

540

412

410

1733

830

Արարատ

Պ.Սեւակ

623

348

209

229

1792

1019

Արմավիր

Մրգաստան

960

922

488

794

1045

1045

Արմավիր

Շահումյան

1119

1655

944

1142

1659

1285

Արմավիր

Ջրառատ

2808

2867

1396

1359

2843

1856

Արմավիր

Փարաքար

5041

5572

3450

4063

5570

3871

Արմավիր

Արազափ

1402

835

502

510

1446

799

Արմավիր

Արգավանդ

2191

1420

791

956

2193

1289

Արմավիր

Տալվորիկ

204

1235

154

135

1238

117

եղարքունիք

Կութ

226

1706

1564

1681

1863

1860

եղարքունիք

Սոթք

1118

1638

1390

1246

1437

1337

եղարքունիք

Ազատ

165

91

76

433

286

273

եղարքունիք

Ն.Շորժա

44

55

44

50

56

54

Լոռի

Հալավար

98

140

125

129

137

132

Լոռի

Պուշկինո

411

639

524

541

406

287

Լոռի

Մեղվահովիտ

101

112

89

98

106

103

Լոռի

Ալավերդի

16641

16678

8747

9196

16245

9056

Լոռի

Մեծ Այրում

638

653

328

335

659

321

Կոտայք

Արտավազ

575

670

394

439

685

428

Շիրակ

Մուսայելյան

386

740

213

216

243

226

Սյունիք

Աղիտու

209

303

247

263

289

245

Սյունիք

Ղզլջուղ

147

146

98

96

151

85

Սյունիք

Նորավան

517

1263

1172

1163

436

365

Սյունիք

Դարբաս

698

747

606

574

752

604

Սյունիք

Ակներ

655

696

476

573

699

428

Սյունիք

Քարաշեն

576

1724

1586

1620

1991

1852

Սյունիք

Արավուս

168

82

79

79

1130

1070

Սյունիք

Խոտ

890

1719

1355

1498

1692

1455

Սյունիք

Կոռնիձոր

1072

2009

1811

1878

1746

1479

Սյունիք

Հարթաշեն

662

1434

1293

1356

1689

1426

Սյունիք

Ներքին Խնձորեսկ

184

895

806

794

1243

1243

Սյունիք

Տեղ

2333

3816

3599

3750

3629

3175

Սյունիք

Եղեգ

166

641

40

48

68

55

Սյունիք

Կաղնուտ

117

124

123

125

132

124

Սյունիք

Սյունիք

1023

1688

808

861

1221

1151

Սյունիք

եղանուշ

280

177

163

159

1534

1482

Սյունիք

Ծավ

157

1601

1416

1806

294

236

Սյունիք

Շիկահող

272

1521

1456

1848

181

143

Սյունիք

Սրաշեն

105

68

62

1308

73

72

Սյունիք

Փայահան

53

481

46

49

54

52

Սյունիք

Ճակատեն

190

117

99

102

1522

1522

Սյունիք

Ներքին Հանդ

113

1875

1751

1860

79

66

Սյունիք

Լիճք

201

410

373

374

414

379

Վայոց Ձոր

Արին

264

183

143

977

1081

1072

Վայոց Ձոր

նիշիկ

39

136

105

109

138

88

Վայոց Ձոր

Վարդահովիտ

94

169

106

106

161

114

Տավուշ

Լուսաձոր

624

1128

1065

1095

1131

1057

Տավուշ

Ակնաղբյուր

506

615

513

268

362

277

Տավուշ

Դիտավան

429

489

409

609

690

612

Տավուշ

Այգեպար

609

697

498

508

699

500

Տավուշ

Չինարի

1253

1286

1110

1131

1323

939

Տավուշ

Ազատամուտ

2446

2555

1291

1310

2560

1130

Տավուշ

Կողբ

4610

4851

3493

3260

5218

4952

   Ստացվում է որ, Նախագահական ընտրությունների առաջին փուլում ընտրողների թիվը մոտ 20000-ով ավելին է քան բնակավայրի բնակիչները առնվազն 48 գյուղերում, իսկ ընտրություններին մասնակցած ընտրողների թիվը մոտ 12000-ով ավելին է բնակչության թվից առնվազն 21 գյուղերում: Եթե համարենք որ մշտական բնակչության 70-ից 80%- ը ընտրական տարիքի քաղաքացիներ են եվ նրանց 70-ից 80%-ն առկա են եղել բնակավայրում ու մասնակցել են ընտրությանը, այսինքն մշտական բնակչության մոտ 50-ից 60%-ը մասնակցել է ընտրությանը, ապա 100-ից մինչեվ 340 գյուղերում ընտրություններին մասնակցած ընտրողների թիվը մոտ 25400-ից մինչեվ 62200-ով ավելին է քան հնարավոր առկա ընտրողները: Նախագահական ընտրությունների Երկրորդ փուլում ընտրողների թիվը մոտ 20000-ով ավելին է քան բնակավայրի բնակիչները առնվազն 48 գյուղերում, իսկ ընտրություններին մասնակցած ընտրողների թիվը մոտ 15700-ով ավելին է բնակչության թվից առնվազն 27 գյուղերում: 100-ից մինչեվ 430 գյուղերում ընտրություններին մասնակցած ընտրողների թիվը մոտ 31100-ից մինչեվ 97500-ով ավելին է քան հնարավոր առկա ընտրողները: Ազգային ժողովի ընտրություններում ընտրողների թիվը մոտ 21300-ով ավելն է քան բնակավայրի բնակիչները առնվազն 53 գյուղերում, իսկ ընտրություններին մասնակցած ընտրողների թիվը մոտ 13600-ով ավելին է բնակչության թվից առնվազն 32 գյուղերում: 150-ից մինչեվ 360 գյուղերում ընտրություններին մասնակցած ընտրողների թիվը մոտ 35100-ից մինչեվ 67600-ով ավելին է քան հնարավոր առկա ընտրողները: Միայն ոչ մեծ բնակավայրեում առկա է ընտրություններին մանակցության մոտ 10-ից 15% ով ավելի բացահայտ հավելագրում:

    E-mail: k.lyudvig@yahoo.com
Phone: (374) 93 742145

Հեղինակ: Լյուդվիգ Խաչատրյան    CV    Google