"Ընտրական իրավունք եւ ընտրակարգեր"
Հեղինակ: Լյուդվիգ Խաչատրյան

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Գլուխ 1. Ընտրական իրավունք
Ընտրական համակարգեր
Գլուխ 2. Ընտրովի մարմիններ
Գլուխ 3. Ընտրակեղծիքների
տրամաբանությունը
Գլուխ 4. Ընտրակեղծիքների
տեխնոլոգիաները
Գլուխ 5. Ընտրակեղծիքների
նվազեցնելու հնարավորությունները
Գլուխ 6. Որոշ երկրներում
գործող ընտրակարգերը
ԱՄՆ
Ֆրանսիա
Գերմանիա
Իտալիա
Գլուխ 7. հետխորհրդային որոշ
հանրապետությունների
ընտրակարգերը
Ռուսաստան
Մերձբալթյան
հանրապետություններ
Հայաստանի
հանրապետություն
մինչ 1999 թ.
1998-1999թ.
Ընտրություններ 2003թ
2005թ
Հանրաքվե 2005թ.
2007թ
2008թ
2009թ
Առաջարկություներ




ԳԼՈւԽ 8. ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅՈՒՆ

1998-1999թ. ԸՆՏՐՈւԹՅՈւՆՆԵՐԸ
  Հանարապետության նախագահի եվ նրա հետ միասին Ազգային ժողովի ղեկավարի հարաժարականը փոփեց իրադրությունը:   Պատգամավորների զգալի մասը փոխեց կուսակցական պատկանելիությունը: Իսկ պառլամենտը շարունակեց իր աշխատանքը:   Իրադրությունն այլ էր, իշխանության ներկայացուցիչների մի մասը փոխվել էին սակայն համակարգը ոչ:
  Պատգամավորների մի մասը, որոնք մեծամասնության մեջ էին, հայտնվել էին ընդդիմության մեջ, իսկ ընդդիմադիր մի շարք քաղաքական գորցիչներ իշխանության կողքին էին:
  Ընդունվել էր ընտրական նոր օրենսգիրք, բայց ընտրական համակարգը պահպանվել: ընտրությունների արդյունքները նորից մեծամասամբ կախված էին ընտրական հանձնաժողովներից, այլ ոչ թե ընտրողներից:
  Ընտրություններն անցան նոր ընտրական օրենսգրքով:
  I. Ըստ օրենսգրքի` Համամասնական եվ միամանդատ մեծամասնական ընտրակարգերի համադրությամբ ընտրություններն, ըստ որի Ազգային Ժողովի 131 պատգամավորներից 56 պատգամավոր ընտրվելու են կուսակցություններին տրված ձայներին համամասնորեն, կուսակցությունների կողմից առաջադրված ցուցակներում ընդգրկված պատգամավորության թեկնածուների թվից, Հանրապետության ամբողջ տարածքն ընդգրկող մեկ բազմամանդատ ընտրատարածքից համամասնական ընտրական համակարգով: Իսկ մյուս մասը, 75 համապատասխան թվով ընտրատարածքներից, առանձին առաջադրված ազգային ժողովի պատգամավորության թեկնածուների թվից, միամանդատ հարաբերական մեծամասնական ընտրական համակարգով:
    Ա. համամասնական կապված ցուցակներով ընտրակարգերը ենթադրում են.
1) Ըստ ընտրությունների արդյունքների պատգամավորական տեղերը, կամ որ նույնն է մանդատները, օրենքով հատկացվում են կուսակցություններին:
2) Մանդատները տրվում են վավեր ձայների 5%-ից ավելի ձայներ ստացած կուսակցություններին:
3) Քվեարկվում են կուսակցությունները, որոնք հանդես են գալիս իրենց թեկնածուների ցուցակներով, իսկ ցուցակների առաջադրումը պետք է պաշտպանվի առնվազն 30000 ընտրողների կողմից:
4) Յուրաքանչյուր ընտրող իրավունք ունի քվեարկելու միայն մեկ կուսակցության օգտին:
5) Կուսակցությունների ստացած մանդատները համապատասխանաբար տրվում են կուսակցությունների ցուցակներում գրանցված թեկնածուներին, ըստ գրանցման հերթականության:
6) Մանդատները 5%-ից ավելի ձայներ ստացած կուսակցությունների ցուցակների միջեվ բաշխվում են ըստ դրանց ստացած ձայների, նրանց օգտին տրված ձայներին համամասնորեն: Յուրաքանչյուր ցուցակին կողմ տրված ձայների թիվը բազմապատկվում է ընտրական ցուցակներին հասանելիք մանդատների թվով, արդյունքը բաժանվում է մանդատների բաշխմանը մասնակցող ընտրական ցուցակներին կողմ տրված ձայների ընդհանուր թվի վրա եվ առանձնացվում են ամբողջ թվերը որնք յուրաքանչյուր ցուցակին հասանելիք մանդատների թվերն են: Մնացած մանդատները բաշխվում են ըստ մնացորդի մեծության մեկական մանդատ սկզբունքով:
    Բ. մեծամասնական ընտրակարգերը ենթադրում են
1) Հանրապետության տարածքը բաժանվում է համապատասխան թվով ընտրատարատարածքների:
2) Յուրաքանչյուր ընտրատարածքից ընտրվում է Ազգային Ժողովի մեկ պատգամավոր: Թեքնածուներ առաջադրում են կուսակցությունները եվ ընտրատարացքի 50 ընտրողները, առաջադրումը պետք է պաշտպանվի առնվազն 500 ընտրողների կողմից:
3) Ընտրողը քվեարկում է մեկ թեկնածուի օգտին:
4) Ընտրված է համարվում առավելագուն կողմ ձայներ ձայներ ստացած թեկնածուն:
     Գ. Ընտրական հանձնաժողովները կազմավորվում են հետեվյալ կերպ` 1). կենտրոնոական եվ մարզայն ընտրական հանձնաժողովները կազմավորվում են կառավարության կողմից նշանակված 3 անդամից, Ազգային Ժողովում խմբակցություն ոնեցող կուսակցության, դաշինքի նշանակած 1 ական անդամներից, եթե նրանք ներկայացրել են համամասնական ընտրություններին մասնակցելու հայտ եվ իրենց առաջադրումը պաշտպանող 30000 ստորագրություն եվ Ազգայն ժողովում խմբակցություն չունեցող, առնվազն 30000 ստորագրություն ներկայացրած, ամենաշատ ստորագրություն հավաքած առաջին 5 կուսակցությունների նշանակած 1-ական անդամներից. 2). տեղամասային հանձնաժողովների անդամներին նշանակում են մարզայն ընտական հանձնաժողովի անդամները յուրաքանչյուրը մեկ անդամ. 3). հանձնաժողովի անդամների լիազորությունները վաղաժամկետ դադարեցվում են համապատասխան հանձնաժողովի անդամների ձայների երկու երրորդով, կամ հանձնաժողովի անդամին նշանակողի որոշմամբ:
    Դ. Ընտրողների ցուցակները կազմում են համայնքի ղեկավարները ըստ բնակության վայրի հաշվառման:
  Նոր ընտրական օրենսգրքով անցկացվեցին նոր ընտրություններ:
  1998թ. տեղի ունեցան արտահերթ նախագահական ընտրություններ, իհարկե ընտրակեղծիքներով եվ ամենակարեվորն է սահմանադրական նորմերի կոպիտ խաղտմամբ: Ընդ որում այդ ամենը տեղի ունեցավ այսպես կոչված ՙքաղաքական էլիտայի՚ համաձայնությամբ եվ թողտվությամբ: Քաղաքական գործիչների զգալի մասը ովքեր հանդես էին գալիս իբր արդար եվ օրինական ընդրությունների կողմնակիցներ պաշտպանեցին անօրինականություններն ու ընտրակեղծիքները: Իսկ Երկրում օրինականության եվ արդարության պաշտպանությանը կոչված պետական մարմինները նպաստեցին անօրինական իշխանության կազմավորմանը:
  1999թ. Կազմավորվեց ազգային ժողով: Ասել թե առանց ընտրակեղծիքների անխղճություն կլինի, բայց ընտրողների քվեներն ավելի շատ հաշվի առնվեց:
  1999թ. հոկտեմբերի 27-ին Ազգային ժողովի նիստի ժամանակ ահաբեկության զոհ դարձան Ազգային ժողովի ղեկավարությունը եվ վարչապետը:
  Որոշ ժամանակ անց փոխվեց կառավարության կազմը: Պատգամավորների զգալի մասը փոխեց կուսակցական պատկանելիությունը:

    E-mail: k.lyudvig@yahoo.com
Phone: (374) 93 742145

Հեղինակ: Լյուդվիգ Խաչատրյան    CV    Google