"Ընտրական իրավունք եւ ընտրակարգեր"
Հեղինակ: Լյուդվիգ Խաչատրյան

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Գլուխ 1. Ընտրական իրավունք
Ընտրական համակարգեր
Գլուխ 2. Ընտրովի մարմիններ
Գլուխ 3. Ընտրակեղծիքների
տրամաբանությունը
Գլուխ 4. Ընտրակեղծիքների
տեխնոլոգիաները
Գլուխ 5. Ընտրակեղծիքների
նվազեցնելու հնարավորությունները
Գլուխ 6. Որոշ երկրներում
գործող ընտրակարգերը
ԱՄՆ
Ֆրանսիա
Գերմանիա
Իտալիա
Գլուխ 7. հետխորհրդային որոշ
հանրապետությունների
ընտրակարգերը
Ռուսաստան
Մերձբալթյան
հանրապետություններ
Հայաստանի
հանրապետություն
մինչ 1999 թ.
1998-1999թ.
Ընտրություններ 2003թ
2005թ
Հանրաքվե 2005թ.
2007թ
2008թ
2009թ
Առաջարկություներ




ԳԼՈւԽ 6.1. ԱՄԵՐԻԿԱՅԻ ՄԻԱՑՅԱԼ ՆԱՀԱՆԳՆԵՐ

  Համաձայն ԱՄՆի սահմանադրության օրենսդիր իշխանությունը Կոնգրեսը, բաղկացած է Սենատից եվ Ներկայացուցիչների պալատից:
  Ներկայացուցիչների պալատն ընտրվում է երկու տարին մեկ անգամ եվ այն կազմված է յուրաքանչյուր նահանգի բնակչության կողմից ընտրված անդամներից: Յուրաքանչյուր 30 հազար ընտրելու իրավունք ունեցող քաղաքացիներից չի կարող ընտրվել ավելի քան մեկ ներկայացուցիչ, բայց ամեն մի նահանգ պետք է ունենա առնվազն մեկ ներկայացուցիչ: Ներկայացուցիչ չի կարող ընտրվել այն անձը, ում 25 տարին չի լրացել, առնվազն 7 տարի շարունակ չի հանդիսացել ԱՄՆ ի քաղաքացի եվ ընտրությունների պահին չի հանդիսանում տվյալ նահանգի բնակիչ:
  Սենատի կազմի մեջ են մտնում յուրաքանչյուր նահանգից 6 տարի ժամկետով ընտրված երկուական սենատորներ: Սենատի կազմի 1/3 ը 2 տարին մեկ վերընտրվում է: Սենատոր չի կարող դառնալ 30 ից ցածր տարիք ունեցող, առնվազն 9 ը տարի շարունակ ԱՄՆի քաղաքացի եվ ընտրությունների պահին այն նահանգի որտեղից պետք է ընտրվի, բնակիչ չհանդիսացող անձը:   Սենատորների եվ ներկայացուցիչների ընտրությունների անցկացման ժամանակը, տեղը եվ կարգը որոշում է յուրաքանչյուր նահանգի օրենսդիր ժողովը, սակայն ցանկացած պահի Կոնգրեսը կարող է ընտրության կարգը սահմանող, կամ փոփոխող, բացառությամբ սենատորների ընտրությունների վայրը փոխող օրենք հրապարակել:
  Յուրաքանչյուր պալատ լուծում է ընտրությունների օրինաչափության ու իր անդամների լիազորությունների հարցերը, ինչպես նայեվ սահմանում է իր նիստերի աշխատակարգը եվ կարող է կարգի խախտման համար պատժել իր անդամին ու ձայների 2/3ով հեռացնել նրան իր կազմից:
  Չնայած տարբեր նահանգներում գործում են ընտրությունների մասին տարբեր օրենքներ, բայց դրանցում սամանված են ինչ որ չափով որոշ ընդհանուր սկզբունքների հիման վրա ձեվավորված ընտրակարգեր:
  Տարբեր նահանգներում ակտիվ ընտրական իրավունքի համար սահմանված են տարբեր պահանջներ, այնպիսիք ինչպիսիք են. 18-ից ոչ պակաս տարիք ունենալու, համապատասխան նահանգի որոշակի ժամկետով բնակիչ լինելու, որոշակի ունեցվածք ունենալու, գրագետ լինելու, լեզուն իմանալու, անտուն չլինելու, մտավոր ունակություններով որոշ պայմանների բավարարելու, հանցագործ, կամ նախկին հանցագործ չլինելու, պետությանը հավատարմության երդում տալու, իսկ գլխավոր ընտրությունների թեկնածուներին որոշելու համար անցկացվող նախընտրություններին (primari elections) մասնակցելուց որոշակի ժամկետ առաջ կուսակցական պատկանելիության մասին հայտարարություն տալու պահանջները եվ այլն:
  Պասսիվ ընտրական իրավունքի համար տարբեր նահանգներում սահմանված են համապատասխան նահանգի ակտիվ ընտրական իրավունքի նորմերին համապատասխան ավելի խիստ պահանջներ, ինչպես նաեվ այլ լրացուցիչ պահանջներ, այնպիսիք ինչպիսիք են. պաշտոնանկ եղած չլինելու, համապատասխան կրթություն, կամ աշխատանքային փորձ ունենալու, ֆինանսական դրության վերաբերյալ հրապարակավ հայտարարություն անելու եվ այլ պահանջներ:
  Թեկնածուի առաջադրման, թեկնածու գրանցվելու` քվեարկվելու հնարավորություն (ballot access) ստանալու իրավունքների համար սահմանված են ինչ որ չափով ընդհանուր բնույթ ունեցող տարբեր նորմեր եվ դրանց իրականացման համար տարբեր կարգեր. որոնցից են նախընտրությունները` որոնք անց են կացվում մինչ գլխավոր ընտրությունները, Նախընտրությունները կոչված են քվեարկվելու իրավունք ձեռք բերող թեկնածուներին որոշելու եվ դրանց որպես նահանգի ընտրողների ձայների մեծամասնությունն ունեցող կուսակցությունների թեկնածուներ, կամ առանձին առաջադրված թեկնածուներ գրանցելու, այսինքն հիմնական, գլխավոր ընտրություններում քվեարկվելու իրավունք ընձեռելու համար: Ընդ որում կիրառվում է ինչպես փակ նախընտրությություններ որի ժամանակ համապատասխան կուսակցության թեկնածուին որոշելու համար քվեարկությանը մասնակցում են այդ կուսակցությանը իրենց պատկանելիության վերաբերյալ հայտարարություն տված ընտրողները, այնպես էլ բաց նախընտրություններ որի ժամանակ համապատասխան կուսակցության թեկնածուին որոշելու համար քվեարկությանը մասնակցում են այդ կուսակցությանը պատկանելիության վերաբերյալ հայտարարություն տված ընտրողներից բացի, նայեվ տվյալ ընտրատարածքի այլ ընտրողներ: Մի շարք նահանգներում նահանգապետի (գուբերնատորի), նախագահի, կամ օրենսդիր մարմինների ընտրություններում որոշակի ձայներ ստացած կուսակցություններն իրենց թեկնածուներին առաջադրում են նախընտրությունների կամ կուսակցության համագումարի (կոնֆերանսի) միջոցով: Իսկ փոքր կուսակցությունները, կամ առանձին քաղաքական գործիչները նախընտրություններին մասնակցելու համար պետք է ունենան համապատասխան նահանգի ընտրողների որոշակի տոկոսի աջակցությունը, հիմնականում արտահայտված ընտրողների ստորագություններով (petition):
   Որոշ նահանգներում գլխավոր ընտրություններում քվեարկվելու իրավունք ձեռք է բերվում` թեկնածուներն առաջադրվում են, նայեվ միանգամից ընտրողների որոշակի քանակի, հիմնականում ստորագրությունների միջոցով աջակցությունը ստանալով, առանց նախընտրությունների փուլն անցնելու:
  Չնայած այն բանին որ ԱՄՆի տարբեր նահանգներում ընտրություններն իրաականացվում են ինչ որ չափով տարբեր ընտրակարգերով, բայց համարյա բոլոր նահանգների ընտրություններում հատկանշականն այն է որ դրանք անցնում են ընտրողի մեկ ձայնի իրավունքի սկզբունքի կիրառմամբ, միամանդատ, հարաբերական մեծամասնական ընտրակարգերով:
   ԱՄՆում գործող ընտրակարգերն ընդհանուր առմամբ ապահովում են երկկուսակցական ընտրությունների համակարգ: Իսկ կոնգրեսը հիմնականում ձեվավորվում է Ժողովրդավարական եվ Հանրապետական կուսակցությունների անդամների ընտրությամբ:
  Քվեարկություններն իրականացվում են քվեմեքենաների միջոցով:

    E-mail: k.lyudvig@yahoo.com
Phone: (374) 93 742145

Հեղինակ: Լյուդվիգ Խաչատրյան    CV    Google